صفین و جمل
یه خورده مطلب در مورد جنگ جمل و صفین هست که میشه گفت کامله و واسه تکمیل و رفرنس تحقیق در این زمینه کاربرد داره.
جنگ جمل:
مقدمه
پس از آن که مردم با راامام علی علیه السلام، بیعت کردند، عملکرد او در تقسیم بیت المال و عزل و نصب فرمانداران، خشم عدهای را برانگیخت. طلحه و زبیر که با علی علیه السلام بیعت کرده بودند، آرزوی فرمانداری بصره و کوفه را در سر داشتند، ولی علی علیه السلام با درخواست آنان موافقت نکرد. آنها نیز به بهانه زیارت خانه خدا، مدینه را به سوی مکه ترک کردند.
از طرف دیگر، بنی امیه که در دوران عثمان، به گرفتن امتیازات ویژه خو کرده بودند، در حکومت امام علی علیه السلام دستشان از بیت المال کوتاه شده بود. برای همین پس از غارت مقدار زیادی از بیت المال در مکه گرد آمدند و همراه با طلحه و زبیر عایشه، همسر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، را دوره کردند. آنگاه با استفاده از بیت المالی که غارت کرده بودند، سپاهی تشکیل دادند و بصره را تصرف کردند.
امام علی علیه السلام برای سرکوب آنها رهسپار بصره شد و در نبردی که میان دو سپاه در گرفت، امام علیه السلام پیروز شد. گروهی از سران ناکثین (1) (از جمله طلحه و زبیر) کشته شدند، برخی نیز به اسارت در آمدند که امام، آنان را بخشید.
در این نبرد عایشه سوار بر شتر بود، سپاه ناکثین گرد شتر او جمع بودند و این شتر حکم پرچم آنها را داشت. از این رو این جنگ به جنگ جمل (شتر نر) شهرت یافت. جنگ جمل در یکی از محلههای بصره به نام حزیبه رخ داد و بیش از یک روز طول نکشید: روز یکشنبه، هجدهم جمادی الاولی سال 36 هجری قمری.
. ناکث به معنای کسی است که رشتهها را پنبه کند و بافتهها را از هم بگسلد. از این رو به افراد پیمانشکن ناکث میگویند. از آن جا که بسیاری از سرمداران جنگ جمل، اندکی پیش از آن، بیعت کرده بودند، حضرت علی علیه السلام آنان را ناکث نام نهاد.
آمار کشتگان جنگ جمل
آمار کشتگان جنگ جمل در تاریخ به طور دقیق ضبط نشده است. شیخ مفید مینویسد برخی راویان، آمار کشتگان را 25 هزار نفر میدانند، در حالی که عبدالله بن زبیر، که خود از آتش افروزان معرکه بوده، این تعداد را پانزده هزار نفر میداند. البته خود شیخ مفید نظر دوم را ترجیح میدهد ولی از سوی دیگر، طبری در تاریخ خود، آمار کشتگان را ده هزار نفر نقل کرده؛ او نیمی از این کشتگان را از هواداران عایشه و نیم دیگر را از یاران امام علی علیه السلام دانسته است.
اتمام حجت امام علی علیه السلام در جنگ جمل
روز پنجشنبه دهم جمادی الاول سال 36 هجری، امام علی علیه السلام در برابر سپاهیان خود ایستاد و فرمود:« شتاب نکنید تا برای آخرین بار حجّت را بر این گروه تمام کنیم.»
آنگاه قرآنی را به دست ابن عباس داد و فرمود:« به سوی سران ناکثین برو و آنان را به این قرآن دعوت کن و به طلحه و زبیر بگو مگر با علی بیعت نکردید، پس چرا آن را شکستید؛ و بگو کتاب خدا میان ما و شما داور باشد.»
ابن عباس نخست به سراغ زبیر رفت و سخن امام علیه السلام را به او گفت. وی در پاسخ پیام امام گفت:« بیعت من اختیاری نبود. نیازی هم به داوری حکم قرآن ندارم.»
ابن عباس به سوی طلحه رفت و پیام امام علی را به او داد. او گفت:« من میخواهم انتقام خون عثمان را بگیرم.»
ابن عباس گفت:« برای گرفتن انتقام خون او، فرزندش، ابان، از همه شایستهتر است.»
طلحه گفت:« او عرضهاش را ندارد. ما تواناتر هستیم.»
ابن عباس سرانجام به سوی عایشه رفت و دید در میان کجاوهای بر پشت شتری نشسته. زمام شتر را قاضی بصره، کعب بن سور، در دست داشت و افرادی از قبیله ازد و ضبه او را احاطه کرده بودند. وقتی چشم عایشه به ابن عباس افتاد گفت:« آمدهای که چه؟ برو به علی بگو میان ما و تو جز شمشیر چیز دیگری نیست.»
ابن عباس نزد امام علیه السلام آمد و جریان را بازگو کرد. امام که میخواست بار دیگر اتمام حجت کند تا با عذر روشن دست به شمشیر ببرد، فرمود:« از شما چه کسی میخواهد این قرآن را به سوی این گروه ببرد و آنان را به آن فرا بخواند و اگر دست او را قطع کردند، آن را به دست دیگرش بگیرد، و اگر هر دو را قطع کردند، آن را به دندان بگیرد؟»
جوانی گفت:« من، یا امیرالمؤمنین.»
امام علیه السلام بار دیگر سؤالش را تکرار کرد و جز همان جوان، کسی پاسخ نگفت. امام علیه السلام قرآن را به دست جوان داد و فرمود:« قرآن را به این گروه عرضه کن و بگو این کتاب از اول تا آخر، میان ما و شما حاکم و داور باشد.»
جوان به فرمان امام علیه السلام به سوی سپاه دشمن رفت. آنها هر دو دستش را قطع کردند و او قرآن را به دندان گرفت تا سرانجام جان سپرد. این اتفاق، دشمنی ناکثان را ثابت کرد و شروع جنگ را حتمی کرد، اما امام علیه السلام باز هم بزرگواری نشان داد و پیش از حمله به سپاهش فرمود:« من میدانم که طلحه و زبیر تا خون نریزند، دست بر نمیدارند، ولی تا آنها جنگ را شروع نکردهاند، شما دست به شمشیر نبرید. اگر کسی از آنان فرار کرد او را تعقیب نکنید، زخمیها را نکشید و لباس از تنشان در نیاورید.»
:این مطالب ادامه دارد با عناوین زیر
حامیان اصلی جنگ جمل
رهبران اصلی جنگ جمل علیه سپاه امام علی علیه السلام
ریشه قیام ناکثان و جنگ جمل
سخنان امام علی علیه السلام با مردم بصره پس از جنگ جمل
فرماندهان سپاه امام علی علیه السلام در جنگ جمل
کشته شدن طلحه در جنگ جمل
منبع: سیره پیشوایان- فروغ ولایت
جنگ صفین نیز عینا با همین عناوین میباشد
نوشته شده توسط علیرضا کریمی |
لینک ثابت | موضوع:
مقالات علمی |
